Upadłość konsumencka

Upadłość konsumencka jest to rozwiązanie prawne, które w założeniu ma oferować osobom fizycznym, nieprowadzącym działalności gospodarczej -  niewypłacalnym dłużnikom konsumentom - możliwość wyjścia z zadłużenia poprzez jego redukcję lub umorzenie w całości.

W świetle restrykcyjnych przepisów ustawy Prawo upadłościowe i układowe, które obowiązywały do dnia 31.12.2014 r., ogłoszenie upadłości konsumenckiej było niemalże niemożliwe. Nowelizacja ustawy, która weszła w życie z dniem 01.01.2015 r., ułatwi dostęp do upadłości konsumenckiej, w szczególności dzięki obniżeniu kosztów procedury upadłościowej i odstąpieniu od dotychczasowego rygoryzmu i formalizmu.  Obecnie z upadłości konsumenckiej będzie mógł skorzystać także taki dłużnik, który ma tylko jednego wierzyciela jak i dłużnik nie posiadający majątku ani na pokrycie kosztów postępowania, ani na jakąkolwiek spłatę wierzycieli; możliwe jest również zawarcie przez dłużnika układu z wierzycielami,   dzięki czemu dłużnik będzie miał szansę zachować prawo własności mieszkania czy domu jednorodzinnego.

Procedura upadłości konsumenckiej składa się z kliku etapów.

Wniosek o ogłoszenie upadłości może złożyć wyłącznie sam dłużnik, w sądzie rejonowym właściwym dla jego miejsca zamieszkania.   Opłata sądowa od wniosku o ogłoszenie upadłości została obniżona z 200 zł do 30 zł, a w sytuacji, gdy  majątek dłużnika nie wystarcza na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego albo w masie upadłości brak jest płynnych funduszów na ich pokrycie -  koszty te pokrywa tymczasowo Skarb Państwa. 

Wniosek o ogłoszenie upadłości powinien zawierać:

1)   imię i nazwisko, miejsce zamieszkania oraz numer PESEL dłużnika, a jeśli dłużnik nie posiada numeru PESEL - dane umożliwiające jego jednoznaczną identyfikację;

2)   wskazanie miejsc, w których znajduje się majątek dłużnika;

3)   wskazanie okoliczności, które uzasadniają wniosek i ich uprawdopodobnienie;

4)   aktualny i zupełny wykaz majątku z szacunkową wyceną jego składników;

5)   spis wierzycieli z podaniem ich adresów i wysokości wierzytelności każdego z nich oraz terminów zapłaty;

6)   spis wierzytelności spornych z zaznaczeniem zakresu w jakim dłużnik kwestionuje istnienie wierzytelności; wskazanie wierzytelności w spisie wierzytelności spornych nie stanowi jej uznania;

7)   listę zabezpieczeń ustanowionych na majątku dłużnika wraz z datami ich ustanowienia, w szczególności hipotek, zastawów i zastawów rejestrowych;

8)   oświadczenie dłużnika, że nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 4914 ust. 2 i 3 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze.

Sąd oddali wniosek dłużnika, jeżeli:

1. dłużnik doprowadził do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa

2. w okresie dziesięciu lat przed dniem zgłoszenia wniosku:

a) w stosunku do dłużnika  prowadzono postępowanie upadłościowe, jeżeli postępowanie to zostało umorzone z innych przyczyn niż na wniosek dłużnika,

b) ustalony dla dłużnika plan spłaty wierzycieli uchylono,

c)) dłużnik, mając taki obowiązek, wbrew przepisom ustawy nie zgłosił w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości,

d) czynność prawna dłużnika została prawomocnie uznana za dokonaną z pokrzywdzeniem wierzyciela.

Jednak pomimo zaistnienia w/w okoliczności, sąd wniosek o ogłoszenie upadłości może uwzględnić, jeśli przeprowadzenie postępowania jest uzasadnione względami słuszności lub względami humanitarnymi.

3.  jeżeli w okresie dziesięciu lat przed dniem zgłoszenia wniosku w stosunku do dłużnika prowadzono postępowanie upadłościowe, w którym umorzono całość lub część jego zobowiązań, chyba, że do niewypłacalności dłużnika lub zwiększenia jej stopnia doszło pomimo dochowania przez dłużnika należytej staranności lub przeprowadzenie postępowania jest uzasadnione względami słuszności lub względami humanitarnymi

4. dane podane przez dłużnika we wniosku są niezgodne z prawdą lub niezupełne, chyba że niezgodność lub niezupełność nie są istotne lub przeprowadzenie postępowania jest uzasadnione względami słuszności lub względami humanitarnymi.

Uwzględniając wniosek o ogłoszenie upadłości, sąd wydaje postanowienie o ogłoszeniu upadłości, w którym:

1)   wymienia imię i nazwisko, miejsce zamieszkania oraz numer PESEL upadłego dłużnika (upadłego), a jeżeli upadły nie posiada numeru PESEL - dane umożliwiające jego jednoznaczną identyfikację;

2)   określa, że upadły jest osobą nieprowadzącą działalności gospodarczej;

3)   wskazuje, że postępowanie obejmuje likwidację majątku upadłego;

4)   wzywa wierzycieli upadłego do zgłaszania wierzytelności w terminie miesiąca od dnia obwieszczenia postanowienia o ogłoszeniu upadłości w Monitorze Sądowym i Gospodarczym;

5)   wzywa osoby, którym przysługują prawa oraz prawa i roszczenia osobiste ciążące na nieruchomości należącej do upadłego, jeżeli nie zostały ujawnione w księdze wieczystej, do ich zgłaszania w terminie miesiąca od dnia obwieszczenia postanowienia o ogłoszeniu upadłości w Monitorze Sądowym i Gospodarczym, pod rygorem utraty prawa powoływania się na nie w postępowaniu;

6)   wyznacza sędziego-komisarza oraz syndyka.

Postanowienie o ogłoszeniu upadłości sąd podaje niezwłocznie do publicznej wiadomości przez ogłoszenie w budynku sądowym oraz obwieszczenie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym,  doręcza je syndykowi oraz upadłemu oraz powiadamia właściwą izbę skarbową oraz właściwy oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.

Kolejny etap to ustalenie i zatwierdzenie  listy wierzytelności, a następnie spieniężenie przez syndyka majątku upadłego dłużnika. Upadły dłużnik ma obowiązek wydać syndykowi cały majątek, niezbędne dokumenty oraz wykonywać ciążące na nim zgodnie z ustawą obowiązki; jeśli się z tego nie wywiąże – sąd może umorzyć postepowanie.

Istotnym  jest, iż syndyk obejmie zajęciem te składniki majątku, które posiadają faktyczną wartość rynkową i są możliwe do zbycia.  W praktyce zatem syndyk nie zaliczy do masy upadłości rzeczy i praw, które w ogóle nie podlegają zajęciu jako niezbędne w codziennym życiu dla dłużnika i jego rodziny (tzw. ograniczenia egzekucji). Syndyk może również pisemnie upoważnić upadłego dłużnika do sprzedaży ruchomości należących do masy upadłości, co zarówno  obniży koszy postępowania jak i pozwoli upadłemu na uzyskanie wyższej ceny sprzedaży.

Jeżeli w skład masy upadłości wchodzi lokal mieszkalny albo dom jednorodzinny, w którym zamieszkuje upadły dłużnik, a konieczne jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych upadłego i osób pozostających na jego utrzymaniu -  z sumy uzyskanej z jego sprzedaży wydziela się upadłemu kwotę odpowiadającą przeciętnemu czynszowi najmu lokalu mieszkalnego w tej samej lub sąsiedniej miejscowości za okres od dwunastu do dwudziestu czterech miesięcy (przed nowelizacją – do 12 miesięcy). Kwotę tę na wniosek upadłego określa sędzia-komisarz, biorąc pod uwagę potrzeby mieszkaniowe upadłego, w tym liczbę osób pozostających na jego utrzymaniu, zdolności zarobkowe upadłego, sumę uzyskaną ze sprzedaży lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego oraz opinię syndyka.  W przypadku sprzedaży mieszkania bądź domu, ani gminna ani syndyk nie mają obowiązku zapewnienia dłużnikowi innego lokalu.

UWAGA: Upadły dłużnik może podjąć działania, by w wyniku upadłości nie doszło do likwidacji jego majątku, a w szczególności by nie utracić mieszkania. W tym celu, upadły dłużnik powinien złożyć sędziemu -komisarzowi  wniosek o zwołanie zgromadzenia wierzycieli w celu zawarcia układu – czyli porozumienia z wierzycielami co do spłaty zadłużenia. Zwołując zgromadzenie wierzycieli sędzia-komisarz może wstrzymać likwidację majątku upadłego, w szczególności lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego, w którym zamieszkuje upadły. Układ z wierzycielami  może zostać przyjęty wyłącznie za zgodą upadłego.

O ile nie zawarto układu i dokonano likwidacji majątku upadłego dłużnika – syndyk sporządza plan podziału funduszy masy upadłości, który zatwierdza sędzia – komisarz. Jeśli upadły nie posiadał żadnego majątku, planu tego się nie sporządza.

Po wykonaniu ostatecznego planu podziału, a gdy z uwagi na brak majątku upadłego plan podziału nie został sporządzony - po zatwierdzeniu listy wierzytelności, i po wysłuchaniu upadłego, syndyka i wierzycieli, sąd postanowieniem ustala plan spłaty wierzycieli.

Jeśli osobista sytuacja upadłego w oczywisty sposób wskazuje, że nie byłby on zdolny do dokonania jakichkolwiek spłat w ramach planu spłaty wierzycieli, sąd umarza zobowiązania upadłego bez ustalenia planu spłaty wierzycieli – w tej sytuacji koszty postępowania ponosi  Skarb Państwa.   

W postanowieniu o ustaleniu planu spłaty wierzycieli sąd określa, w jakim zakresie i w jakim czasie, nie dłuższym niż trzydzieści sześć miesięcy, upadły jest obowiązany spłacać zobowiązania uznane na liście wierzytelności, niewykonane w toku postępowania na podstawie planów podziału, oraz jaka część zobowiązań upadłego powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości zostanie umorzona po wykonaniu planu spłaty wierzycieli.

Ustalając plan spłaty, sąd bierze pod uwagę możliwości zarobkowe upadłego, konieczność utrzymania upadłego i osób pozostających na jego utrzymaniu, w tym ich potrzeby mieszkaniowe, wysokość niezaspokojonych wierzytelności i realność ich zaspokojenia w przyszłości. Sąd nie jest jednak  związany stanowiskiem upadłego co do treści planu spłaty wierzycieli.

Upadły dłużnik jest obowiązany składać sądowi corocznie, do końca kwietnia, sprawozdanie z wykonania planu spłaty wierzycieli za poprzedni rok kalendarzowy, w którym wykazuje osiągnięte przychody, spłacone kwoty oraz nabyte składniki majątkowe o wartości przekraczającej przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku za ostatni kwartał okresu sprawozdawczego, ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Do sprawozdania upadły dołącza kopię złożonego rocznego zeznania podatkowego. W okresie wykonywania planu spłaty wierzycieli upadły nie może dokonywać czynności prawnych, dotyczących jego majątku, które mogłyby pogorszyć jego zdolność do wykonania planu spłaty wierzycieli. W szczególnie uzasadnionych przypadkach sąd, na wniosek upadłego, może wyrazić zgodę na dokonanie albo zatwierdzić dokonanie czynności prawnej.

Jeżeli upadły nie może wywiązać się z obowiązków określonych w planie spłaty wierzycieli, sąd na jego wniosek, po wysłuchaniu wierzycieli, może zmienić plan spłaty wierzycieli. Sąd może przedłużyć termin spłaty wierzytelności na dalszy okres nieprzekraczający osiemnastu miesięcy.  Jeżeli jednak brak możliwości wywiązania się z obowiązków określonych w planie spłaty wierzycieli ma charakter trwały i wynika z okoliczności niezależnych od upadłego, sąd na wniosek upadłego, po wysłuchaniu wierzycieli, może uchylić plan spłaty wierzycieli i umorzyć niewykonane zobowiązania upadłego

Z kolei w razie istotnej poprawy sytuacji majątkowej upadłego w okresie wykonywania planu spłaty wierzycieli, wynikającej z innych przyczyn niż zwiększenie się wynagrodzenia za pracę lub dochodów uzyskiwanych z osobiście wykonywanej przez upadłego działalności zarobkowej, każdy z wierzycieli oraz upadły może wystąpić z wnioskiem o zmianę planu spłaty wierzycieli. O zmianie planu spłaty wierzycieli sąd orzeka po wysłuchaniu upadłego i wierzycieli objętych planem spłaty wierzycieli.

W razie niewykonywania przez upadłego obowiązków określonych w planie spłaty wierzycieli sąd z urzędu albo na wniosek wierzyciela, po wysłuchaniu upadłego i wierzycieli objętych planem spłaty wierzycieli, uchyla plan spłaty wierzycieli, chyba że uchybienie obowiązkom jest nieznaczne lub dalsze wykonywanie planu spłaty wierzycieli jest uzasadnione względami słuszności lub względami humanitarnymi.

Sąd uchyli plan spłaty również wtedy, gdy upadły:

1)   nie złożył w terminie sprawozdania z wykonania planu spłaty wierzycieli;

2)   w sprawozdaniu z wykonania planu spłaty wierzycieli zataił osiągnięte przychody lub nabyte składniki majątkowe;

3)   dokonał czynności prawnej dotyczącej jego majątku bez uzyskania zgody sądu albo czynność ta nie została przez sąd zatwierdzona;

4)   ukrywał majątek lub czynność prawna upadłego została prawomocnie uznana za dokonaną z pokrzywdzeniem wierzycieli.

W razie uchylenia planu spłaty wierzycieli, zobowiązania upadłego nie podlegają umorzeniu.

Po wykonaniu przez upadłego obowiązków określonych w planie spłaty wierzycieli sąd wydaje postanowienie o stwierdzeniu wykonania planu spłaty wierzycieli i umorzeniu zobowiązań upadłego powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości i niewykonanych w wyniku wykonania planu spłaty wierzycieli.

Nie podlegają jednak umorzeniu:  zobowiązania o charakterze alimentacyjnym, zobowiązania wynikające z rent z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci, zobowiązania do zapłaty orzeczonych przez sąd kar grzywny, a także do wykonania obowiązku naprawienia szkody oraz zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, zobowiązania do zapłaty nawiązki lub świadczenia pieniężnego orzeczonych przez sąd jako środek karny lub środek związany z poddaniem sprawcy próbie, jak również zobowiązania do naprawienia szkody wynikającej z przestępstwa lub wykroczenia stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem oraz zobowiązania, których upadły umyślnie nie ujawnił, jeżeli wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu.

Jeśli nasz poradnik był pomocny - prosimy, przekaż kilkuzłotową darowiznę dla ciężko chorych dzieci, którym nasze Stowarzyszenie funduje stypendia. Jeśli w poradniku brakuje ważnych Twoim zdaniem informacji lub nie są one dla Ciebie zrozumiałe poinformuj nas o tym. Wszystkie uwagi czytamy i staramy się uwzględnić w kolejnych aktualizacjach poradnika Dziękujemy!

Copyright © SPES 1999 - 2015. Wszystkie prawa zastrzeżone.

Żaden fragment utworów i informacji zamieszczonych na stronach serwisu "Twoje Prawa" nie może być: rozpowszechniany, udostępniany publicznie, publikowany, kopiowany, reprodukowany, bez względu na formę oraz cel (odpłatnie lub nieodpłatnie), bez pisemnej zgody Stowarzyszenia SPES.

  • Google
  • pity
  • Przewodnik Katolicki
  • Do Rzeczy
  • denon
  • Ogicom
  • Niedziela
  • pfron
  • praca
  • IPS
  • Gość Niedzielny
  • oblaci
  • Non Profit
  • prowincja
  • agora
  • miasto
  • seminarium
Facebook