Renta i emerytura przyznawana w szczególnym trybie

Istnieje możliwość przyznania świadczeń emerytalno – rentowych w szczególnym trybie, gdy dana osoba nie spełnia kryteriów ustawowych do przyznania emerytury lub renty. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych posiada uprawnienie do przyznania emerytury lub renty w drodze wyjątku, zaś Prezes Rady Ministrów - do przyznania tzw. specjalnej emerytury lub renty. 

Emerytura lub renta w drodze wyjątku 

Prezes ZUS może przyznać w drodze wyjątku ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, jeśli spełniają łącznie następujące kryteria: 

  1. wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty,
  2. nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym,
  3. nie mają niezbędnych środków utrzymania,

Za ubezpieczonego uznaje się każdego (z wyjątkiem osób podlegających ubezpieczeniu rolniczemu), kto kiedykolwiek był ubezpieczony w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych przez jakikolwiek okres (kto podlegał ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu, a przed 1 stycznia 1999 roku ubezpieczeniu społecznemu). 

Prezes ZUS może przyznać następujące świadczenia emerytalno-rentowe: emeryturę, rentę z tytułu niezdolności do pracy, w tym rentę szkoleniową oraz rentę rodzinną; w tym trybie nie jest możliwe przyznanie świadczeń emerytalno-rentowych określonych w innych przepisach niż ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Aby ubiegać się o emeryturę lub rentę w drodze wyjątku, konieczne jest w pierwszej kolejności uzyskanie w postępowaniu zwykłym odmownej decyzji ZUS w przedmiocie prawa do emerytury lub renty. Przykładowo, nie jest możliwa ocena uprawnień do wyjątkowej renty z tytułu niezdolności do pracy bez uprzedniego stwierdzenia w decyzji ZUS braku prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.

Kryterium szczególnych okoliczności, powodujących że dana osoba nie spełnia warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty – należy przez to rozumieć zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków. W praktyce, punktem wyjściowym jest spełnienie w znacznym stopniu warunków do uzyskania zwykłej emerytury lub renty - chodzi tu głównie o staż ubezpieczeniowy oraz wymogi czasowe dotyczące daty powstania niezdolności do pracy. 

Kryterium niemożności podjęcia pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku -  należy przez to rozumieć całkowitą niezdolność do pracy, oznaczającą niemożność wykonywania jakiejkolwiek pracy w normalnych warunkach, musi być potwierdzona stosownym orzeczeniem (stwierdza ją lekarz orzecznik ZUS), zaś wiek uniemożliwiający podjęcie pracy (działalności) – to okres poniżej 18 roku życia oraz okres po przekroczeniu wieku emerytalnego. 

W aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że kontynuowanie nauki po ukończeniu 18 roku życia, choćby w systemie dziennym, jest konsekwencją osobistego wyboru danej osoby i nie jest to stan niemożności podjęcia pracy  lub innej działalności zarobkowej z uwagi na wiek.

Kryterium braku niezbędnych środków utrzymania – należy przez to rozumieć brak środków pozwalających na zapewnienie minimum egzystencji. 

Otrzymanie decyzji o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku jest o tyle trudne, że świadczenie to ma charakter uznaniowy. Zachęcamy do zapoznania się z opisem spraw osób, którym przyznano rentę w drodze wyjątku, dzięki pomocy prawnej otrzymanej w naszym Ośrodku Poradnictwa w ramach Programu Pomocy Prawnej. 

Renta w drodze wyjątku (2015-2016)

Renta w drodze wyjątku (2012-2013)

Specjalna emerytura lub renta 

Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Szczególnie uzasadnione przypadki to sytuacje związane z uhonorowaniem osób szczególnie zasłużonych – np. na obszarze życia społecznego, kulturalnego, w dziedzinie obronności kraju i przyczynianiu się do umacniania niepodległego bytu państwowego itp. - poprzez polepszenie ich sytuacji życiowej, wtedy gdy osoby te z jakichś względów albo nie wypracowały sobie emerytury albo otrzymywane świadczenie jest rażąco niskie w stosunku do zasług danej osoby. 

Wybór osób i ocena zasadności przyznania świadczenia leży całkowicie w gestii Prezesa Rady Ministrów - ma prawo w sposób uznaniowy określić, czy konkretny przypadek jest szczególnie uzasadniony. 

Tryb odwołania

W sprawie emerytury lub renty w drodze wyjątku Prezes ZUS wydaje decyzję administracyjną. W przypadku decyzji odmawiającej świadczenia można zwrócić się do Prezesa ZUS w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia  z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, a w razie kolejnej niekorzystnej decyzji – wnieść skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem Prezesa ZUS  w terminie 30 dni od dnia jej doręczenia. 

W sprawie specjalnej renty lub emerytury Prezes Rady Ministrów wydaje decyzję administracyjną i jest związany regułami postępowania administracyjnego. Strona niezadowolona z treści decyzji może zwrócić się do Prezesa Rady Ministrów terminie 14 dni od dnia jej doręczenia  z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, a w razie kolejnej niekorzystnej decyzji – może wnieść skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem  Prezesa Rady Ministrów,  w terminie 30 dni od dnia jej doręczenia. 



Jeśli nasz poradnik był pomocny - prosimy, przekaż kilkuzłotową darowiznę dla ciężko chorych dzieci, którym nasze Stowarzyszenie funduje stypendia. Jeśli w poradniku brakuje ważnych Twoim zdaniem informacji lub nie są one dla Ciebie zrozumiałe poinformuj nas o tym. Wszystkie uwagi czytamy i staramy się uwzględnić w kolejnych aktualizacjach poradnika Dziękujemy!

Copyright © SPES 1999 - 2017. Wszystkie prawa zastrzeżone.

Żaden fragment utworów i informacji zamieszczonych na stronach serwisu "Twoje Prawa" nie może być: rozpowszechniany, udostępniany publicznie, publikowany, kopiowany, reprodukowany, bez względu na formę oraz cel (odpłatnie lub nieodpłatnie), bez pisemnej zgody Stowarzyszenia SPES.

  • szip
  • renovabis
  • seminarium
  • Non Profit
  • miasto
  • Do Rzeczy
  • Ogicom
  • IPS
  • pity2016
  • praca
  • Gość Niedzielny
  • Niedziela
  • prowincja
  • denon
  • adwokat ewa
  • Przewodnik Katolicki
  • oblaci
  • zthiu
  • pfron
  • weglosmyk
  • ralus
  • Google
  • dudkiewicz
  • izba lekarska
Facebook
Newsletter
Newsletter spes.org.pl

Na podany przez Ciebie adres mailowy przesyłać będziemy najnowsze informacje - zostań w kontakcie!

Możesz pomóc
Możesz pomóc

Włącz się w pomaganie. Osoby niepełnosprawne, w trudnej sytuacji życiowej i materialnej czekają na Twój gest. Szczegółowe informacje w dziale MOŻESZ POMÓC